Της Μυρτώς ή της Μυρτούς; Πως γράφεται το όνομα Μυρτώ στη γενική – Γιατί όλο το ίντερνετ κράζει τους δημοσιογράφους!

Η ελληνική γλώσσα είναι ζωντανή, εξελίσσεται και συχνά γίνεται πεδίο μάχης, ειδικά όταν η επικαιρότητα φέρνει στο προσκήνιο ονόματα που κουβαλούν μαζί τους μια αρχαιοπρεπή αύρα. Τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή την τραγική υπόθεση της 19χρονης στην Κεφαλονιά, ένα γλωσσικό δίλημμα έχει «κάψει» τα πληκτρολόγια στα social media και έχει φέρει τους δημοσιογράφους στο στόχαστρο της κριτικής. Το ερώτημα…

Η ελληνική γλώσσα είναι ζωντανή, εξελίσσεται και συχνά γίνεται πεδίο μάχης, ειδικά όταν η επικαιρότητα φέρνει στο προσκήνιο ονόματα που κουβαλούν μαζί τους μια αρχαιοπρεπή αύρα. Τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή την τραγική υπόθεση της 19χρονης στην Κεφαλονιά, ένα γλωσσικό δίλημμα έχει «κάψει» τα πληκτρολόγια στα social media και έχει φέρει τους δημοσιογράφους στο στόχαστρο της κριτικής. Το ερώτημα είναι απλό αλλά ταυτόχρονα σύνθετο: Ποια είναι η σωστή γενική του ονόματος Μυρτώ; Είναι «της Μυρτώς» ή «της Μυρτούς»;

Η κόντρα αυτή δεν είναι καινούργια, αλλά στην περίπτωση της αδικοχαμένης κοπέλας πήρε διαστάσεις «ιερού πολέμου». Από τη μία πλευρά έχουμε τους οπαδούς της δημοτικής και της απλούστευσης και από την άλλη τους υποστηρικτές της λόγιας παράδοσης. Στο ενδιάμεσο, οι δημοσιογράφοι προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην είδηση και τη γραμματική, συχνά πέφτοντας σε σφάλματα που το «δικαστήριο» του Facebook και του X (πρώην Twitter) δεν συγχωρεί.

Η ιστορική ρίζα και η τρίτη κλίση

Για να καταλάβουμε γιατί γίνεται όλος αυτός ο σαματάς, πρέπει να ανατρέξουμε στην αρχαία ελληνική γραμματική. Το όνομα Μυρτώ ανήκει στα συνηρημένα ουσιαστικά της τρίτης κλίσης που λήγουν σε -ώ. Στα αρχαία ελληνικά, αυτά τα ονόματα (όπως η Ηχώ, η Καλυψώ, η Λητώ) σχημάτιζαν τη γενική σε -όος και μετά τη συναίρεση σε -ούς. Έτσι, το σωστό κατά τη λόγια παράδοση είναι «της Μυρτούς», όπως λέμε «της Ηχούς» ή «της Πειθούς».

VIRAL

«Πάγωσε» το Πανελλήνιο: Το ανατριχιαστικό χαμόγελο της Μυρτούς πριν το μοιραίο – Το βίντεο που κάνει τον γύρο του διαδικτύου

Τραγωδία στο Υπουργείο Τουρισμού: Γιατί η 51χρονη άνοιξε το παράθυρο και έπεσε στο κενό;

Αναβρασμός στο Open: Παραίτηση βόμβα μετά το χοντρό επεισόδιο Καραμήτρου – Κυρανάκη!

Αυτός ο τύπος θεωρείται ο πιο «λόγιος» και «σωστός» από εκείνους που επιμένουν στη διατήρηση των αρχαιοελληνικών κανόνων στην καθημερινή μας ομιλία. Πολλοί δημοσιογράφοι επιλέγουν το «της Μυρτούς» θέλοντας να προσδώσουν έναν πιο σοβαρό και επίσημο τόνο στο ρεπορτάζ, ειδικά όταν πρόκειται για μια τόσο ευαίσθητη υπόθεση. Ωστόσο, αυτή η επιλογή είναι που προκαλεί συχνά την οργή των χρηστών του διαδικτύου, οι οποίοι θεωρούν ότι ο τύπος αυτός ακούγεται εξεζητημένος ή ακόμα και λανθασμένος για τη σημερινή πραγματικότητα.

(Unsplash)

Στη Νέα Ελληνική Γλώσσα, οι κανόνες έχουν απλοποιηθεί σημαντικά. Η γραμματική του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, η οποία αποτελεί τη βάση της διδασκαλίας στα σχολεία εδώ και δεκαετίες, ορίζει ότι τα γυναικεία ονόματα που λήγουν σε -ώ παραμένουν συνήθως άκλιτα στη γενική ή σχηματίζουν τη γενική με την προσθήκη ενός -ς στο τέλος (αν και το τελευταίο αφορά κυρίως ονόματα σε -ο). Έτσι, ο τύπος «της Μυρτώ» θεωρείται απόλυτα αποδεκτός και γραμματικά ορθός στη δημοτική.

Το «κράξιμο» προς τους δημοσιογράφους ξεκινά όταν χρησιμοποιούνται τύποι όπως «της Μυρτώς». Αυτός ο τύπος είναι ένας υβριδικός σχηματισμός που δεν υφίσταται σε κανέναν κανόνα. Είναι μια προσπάθεια να κλιθεί το όνομα σαν να ήταν «η Μυρτή», κάτι που προφανώς είναι λάθος. Το ίντερνετ δεν συγχωρεί τέτοια «μαργαριτάρια», θεωρώντας ότι οι άνθρωποι που ενημερώνουν την κοινή γνώμη οφείλουν τουλάχιστον να γνωρίζουν τη βασική κλίση των ονομάτων που αναφέρουν καθημερινά.

Η οργή των χρηστών δεν αφορά μόνο τη γραμματική, αλλά και την αίσθηση ότι οι δημοσιογράφοι συχνά χρησιμοποιούν μια γλώσσα «ξύλινη» ή «δηθενίστικη». Όταν ένα ρεπορτάζ μιλάει για «τη ζωή της Μυρτούς», πολλοί αναγνώστες νιώθουν ότι η λέξη ξενίζει, ότι δεν είναι η γλώσσα που μιλάμε στο σπίτι μας ή στο δρόμο. Από την άλλη, αν ο δημοσιογράφος γράψει «της Μυρτώ», κάποιοι άλλοι θα τον κατηγορήσουν για αγραμματοσύνη και έλλειψη παιδείας.

Είναι ένας φαύλος κύκλος. Οι δημοσιογράφοι βρίσκονται ανάμεσα στη σφύρα και τον άκμονα. Το ίντερνετ, όμως, έχει γίνει ο απόλυτος κριτής. Κάθε ανάρτηση που περιέχει το όνομα στη γενική γίνεται αφορμή για διορθώσεις, ειρωνικά σχόλια και αναφορές σε «αγράμματους που κάνουν ρεπορτάζ». Η αλήθεια είναι ότι η σύγχυση πηγάζει από την ίδια τη διμορφία της γλώσσας μας, αλλά στην εποχή της ταχύτητας, κανείς δεν έχει χρόνο να αναλύσει τη γραμματική· όλοι έχουν χρόνο μόνο για να «κράξουν».

Τι ισχύει τελικά; Σύμφωνα με τους σύγχρονους γλωσσολόγους, και οι δύο τύποι (της Μυρτούς και της Μυρτώ) μπορούν να θεωρηθούν αποδεκτοί, ανάλογα με το επίπεδο λόγου που χρησιμοποιεί κανείς. Το «της Μυρτούς» παραμένει η λόγια, τυπική εκδοχή, ενώ το «της Μυρτώ» είναι η καθημερινή, ζωντανή εκδοχή της γλώσσας μας.

Το σημαντικό, όμως, πέρα από τα -ς και τα -υς, είναι ο σεβασμός στο ίδιο το πρόσωπο. Ειδικά σε περιπτώσεις όπως αυτή της Κεφαλονιάς, η ουσία βρίσκεται στην είδηση και στην αναζήτηση της αλήθειας, όχι στην κατάληξη της γενικής. Οι δημοσιογράφοι οφείλουν να είναι προσεκτικοί, όχι μόνο για να αποφύγουν το «κράξιμο», αλλά για να τιμήσουν τη γλώσσα και τους ανθρώπους για τους οποίους γράφουν. Η Μυρτώ, είτε «της Μυρτώς» (λάθος), είτε «της Μυρτούς» (λόγιο), είτε «της Μυρτώ» (δημοτική), παραμένει ένα σύμβολο μιας τραγωδίας που μας πόνεσε όλους.

Το διαβάσαμε εδώ

• Labubu Mania: Το φαινόμενο που «γονάτισε» την αγορά – Γιατί όλος ο πλανήτης κυνηγάει αυτά τα μικρά «τερατάκια» με τα κοφτερά δόντια;