Είναι ο κόσμος γύρω μας ακριβώς όπως τον βλέπουμε ή μήπως ο εγκέφαλός μας μας «ξεγελάει» καθημερινά; Το ερώτημα αν οι άνθρωποι από διαφορετικούς πολιτισμούς αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα με τον ίδιο τρόπο παραμένει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα πεδία της σύγχρονης επιστήμης. Δύο πρόσφατες μελέτες έρχονται να ανατρέψουν όσα γνωρίζαμε για την οπτική ψευδαίσθηση, αποδεικνύοντας ότι η απάντηση είνα…
Είναι ο κόσμος γύρω μας ακριβώς όπως τον βλέπουμε ή μήπως ο εγκέφαλός μας μας «ξεγελάει» καθημερινά; Το ερώτημα αν οι άνθρωποι από διαφορετικούς πολιτισμούς αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα με τον ίδιο τρόπο παραμένει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα πεδία της σύγχρονης επιστήμης. Δύο πρόσφατες μελέτες έρχονται να ανατρέψουν όσα γνωρίζαμε για την οπτική ψευδαίσθηση, αποδεικνύοντας ότι η απάντηση είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο φανταζόμασταν.
Η «παγίδα» των ορθογωνίων και ο ρόλος του περιβάλλοντος
Μια έρευνα του London School of Economics εξέτασε πώς άνθρωποι από διαφορετικά περιβάλλοντα αντιλαμβάνονται την αυταπάτη Coffer. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: ενώ οι κάτοικοι των ΗΠΑ και της Βρετανίας έβλεπαν στην εικόνα κυρίως ορθογώνια σχήματα, οι άνθρωποι από αγροτικές κοινότητες της Ναμίμπια διέκριναν κύκλους. Το φαινόμενο αυτό εξηγείται από τη θεωρία του «ξυλουργημένου κόσμου».
Στις δυτικές κοινωνίες, οι άνθρωποι μεγαλώνουν σε περιβάλλοντα γεμάτα ευθείες γραμμές, ορθές γωνίες και τετραγωνισμένα κτίρια. Αντίθετα, στη Ναμίμπια, τα σχήματα που κυριαρχούν είναι οργανικά και κυκλικά, όπως οι παραδοσιακές καλύβες. Φαίνεται, λοιπόν, πως το οπτικό μας σύστημα «κουρδίζεται» ανάλογα με τα αρχιτεκτονικά ερεθίσματα που δεχόμαστε από παιδιά.
Ωστόσο, μια δεύτερη μελέτη των Amir και Firestone έρχεται να περιπλέξει τα πράγματα. Εξετάζοντας την πασίγνωστη αυταπάτη Müller-Lyer, διαπίστωσαν ότι αυτή λειτουργεί ακόμη και σε ζώα, αλλά και σε ανθρώπους που ήταν τυφλοί από τη γέννησή τους και ανέκτησαν την όρασή τους πρόσφατα. Αυτό το εύρημα καταρρίπτει την ιδέα ότι όλες οι ψευδαισθήσεις οφείλονται στο περιβάλλον. Αν ένας άνθρωπος που δεν έχει δει ποτέ του «γωνιακά» κτίρια πέφτει θύμα της ίδιας αυταπάτης, τότε πρόκειται για έναν βασικό, βιολογικό μηχανισμό του εγκεφάλου που παραμένει κοινός για όλο το ανθρώπινο είδος.
VIRAL
Διαβάστε επίσης
Οπτική ψευδαίσθηση
Τελικά, τι συμβαίνει; Οι ειδικοί καταλήγουν στο ότι η όραση δεν είναι ένα «παράθυρο» στον κόσμο, αλλά μια ενεργή κατασκευή. Ο εγκέφαλος δεν καταγράφει απλώς τι υπάρχει έξω, αλλά δημιουργεί μια «ελεγχόμενη παραίσθηση», χρησιμοποιώντας τις αισθήσεις για να δώσει την καλύτερη δυνατή ερμηνεία.
Διαβάστε επίσης
Όπως είχε πει και η συγγραφέας Anaïs Nin: «Δεν βλέπουμε τα πράγματα όπως είναι, αλλά όπως είμαστε εμείς». Η κατανόηση αυτής της διαφορετικότητας στην αντίληψη μας βοηθά να ξεφύγουμε από τα πολιτισμικά στερεότυπα και να συνειδητοποιήσουμε ότι ο καθένας μας ζει στον δικό του, μοναδικό οπτικό κόσμο.
Δείτε και αυτά