Οι επιστήμονες έχουν μείνει έκπληκτοι με ένα ιατρικό φαινόμενο που δεν εξηγείται ακόμα.Το να πετάς προς τον ουρανό, να βλέπεις τη ζωή σου να περνά μπροστά από τα μάτια σου σαν ταινία ή να αιωρείσαι πάνω από το ίδιο σου το σώμα ενώ βρίσκεται στο χειρουργικό τραπέζι: αυτοί που επέστρεψαν από το χείλος του θανάτου αναφέρουν συχνά τέτοια εκπληκτικά γεγονότα.Γνωστές ως Μεταθανάτιες Εμπειρίες (NDEs), απ…
Οι επιστήμονες έχουν μείνει έκπληκτοι με ένα ιατρικό φαινόμενο που δεν εξηγείται ακόμα.Το να πετάς προς τον ουρανό, να βλέπεις τη ζωή σου να περνά μπροστά από τα μάτια σου σαν ταινία ή να αιωρείσαι πάνω από το ίδιο σου το σώμα ενώ βρίσκεται στο χειρουργικό τραπέζι: αυτοί που επέστρεψαν από το χείλος του θανάτου αναφέρουν συχνά τέτοια εκπληκτικά γεγονότα.
Γνωστές ως Μεταθανάτιες Εμπειρίες (NDEs), αποτελούν ολοένα και περισσότερο το επίκεντρο ιατρικών μελετών υψηλής τεχνολογίας, ωστόσο οι επιστήμονες παραμένουν βαθιά διχασμένοι για το τι πραγματικά αντιπροσωπεύουν αυτά τα συμβάντα στα σύνορα μεταξύ ζωής και θανάτου. Είναι απλώς ψευδαισθήσεις που προκαλούνται από την κατάρρευση του εγκεφάλου ή αποτελούν αποδείξεις ότι η συνείδηση μπορεί να υπάρξει πέρα από το φυσικό σώμα, ίσως και προάγγελο κάποιου είδους μεταθανάτιας ζωής;
Οι επιστήμονες συμφωνούν πως οι εμπειρίες αυτές είναι συγκριτικά συχνές. Σύμφωνα με έκθεση του Ιανουαρίου 2026 από τον Δρ Pim van Lommel στο περιοδικό «The Psychologist», ένας στους πέντε ασθενείς που ανανήπτουν μετά από καρδιακή ανακοπή δηλώνει ότι έζησε κάτι τέτοιο. Χάρη στις σύγχρονες τεχνικές ανάνηψης, περισσότεροι άνθρωποι επιστρέφουν πλέον από το χείλος του θανάτου μετά από κρίσεις όπως ανακοπή, σοκ από απώλεια αίματος ή παρ’ ολίγον πνιγμό. Το σώμα φτάνει στο σημείο του φυσικού θανάτου, αλλά ο εγκέφαλος δεν υφίσταται ακόμη μη αναστρέψιμη βλάβη, παράγοντας ενίοτε ασυνήθιστα μεγάλες εκρήξεις ηλεκτρικής δραστηριότητας.
Οι επιστήμονες ήδη ερευνούν τις μεταθανάτιες εμπειρίες
Νέα έρευνα που παρουσιάστηκε την περασμένη εβδομάδα στην Αμερικανική Ένωση για την Προώθηση της Επιστήμης διαπίστωσε ότι η συνείδηση μπορεί να συνεχιστεί για έως και 90 λεπτά αφού ο εγκέφαλος σταματήσει να λειτουργεί. Το ενδιαφέρον της ιατρικής ξεκίνησε το 1892, όταν ο γεολόγος Albert Heim κατέγραψε εμπειρίες 30 ορειβατών που επέζησαν από πτώσεις. Ένας από αυτούς περιέγραψε πως «έπεσε σε έναν υπέροχο μπλε ουρανό με ρόδινα σύννεφα». Τέτοιες αναφορές υπάρχουν εδώ και αιώνες, όπως στο Θιβετιανό Βιβλίο των Νεκρών του 14ου αιώνα, το οποίο προειδοποιεί ότι αυτές οι ζωντανές εμπειρίες είναι ουσιαστικά παραισθήσεις που έρχονται την ώρα του θανάτου.
VIRAL
Αυτή την άποψη υποστηρίζει σήμερα η νευροεπιστήμονας Charlotte Martial από το Πανεπιστήμιο της Λιέγης. Σε μελέτη της τον Ιούνιο του 2025 στο «Nature Reviews Neurology», πρότεινε ότι οι εμπειρίες αυτές προκαλούνται από την έλλειψη οξυγόνου στον εγκέφαλο, ο οποίος προσπαθεί να ενισχύσει τις γνωστικές του δυνάμεις ως μια ύστατη στρατηγική επιβίωσης. Η Martial θεωρεί κλειδί τον υποδοχέα 5-HT2A, ο οποίος σχετίζεται με τη μάθηση αλλά και με ψυχεδελικές εμπειρίες από ναρκωτικά όπως το LSD. Προτείνει ότι κατά τη διάρκεια της κρίσης, οι υποδοχείς αυτοί υπερδραστηριοποιούνται δημιουργώντας ζωντανές αναμνήσεις. Επιπλέον, σε μελέτη του 2023, διαπίστωσε ότι όσοι είχαν τέτοιες εμπειρίες εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα πνευματικότητας και τάση για «αποστασιοποίηση» (αίσθηση αποσύνδεσης από τον εαυτό) ήδη πριν από το συμβάν.
Η Δρ Charlotte Martial, νευροεπιστήμονας στην Ομάδα Επιστήμης του Κώματος (Coma Science Group), εδρεύει στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης, στο Βέλγιο.
Η Martial εξήγησε στο «Good Health» ότι όταν ο εγκέφαλος στερείται οξυγόνου, ενεργοποιούνται περιοχές που εμπλέκονται στην αντίληψη και τη συνείδηση. «Για μένα, αυτές οι εμπειρίες δείχνουν ότι η ανθρώπινη βιολογία είναι εξαιρετικά προσαρμοστική», λέει, θεωρώντας τες μηχανισμό άμυνας για την αντιμετώπιση ακραίων καταστάσεων.
Από την άλλη, η Jimo Borjigin από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν παρατήρησε μια εκπληκτική έξαρση εγκεφαλικής δραστηριότητας στο κατώφλι του θανάτου. Σε μελέτη του 2023, κατέγραψε σε ετοιμοθάνατους ασθενείς μια «υπερκίνηση» ηλεκτρικών σημάτων (κύματα γάμμα), με επίπεδα δραστηριότητας έως και 12 φορές υψηλότερα μετά τη διακοπή της μηχανικής υποστήριξης. Η Borjigin υποστηρίζει ότι η περιοχή του εγκεφάλου που αποκαλεί «θερμή ζώνη» της συνείδησης παραμένει ζωντανή για περίπου έξι λεπτά. «Οι επιζώντες λένε ότι η εμπειρία είναι “πιο πραγματική από το πραγματικό”», αναφέρει, προσθέτοντας ότι ίσως η ιδέα του παραδείσου σε πολλούς πολιτισμούς να προήλθε από τέτοιες εμπειρίες. Πιστεύει μάλιστα ότι αυτό σχετίζεται με την «τελική διαύγεια», όπου ασθενείς σε κώμα ξυπνούν ξαφνικά για λίγο πριν πεθάνουν.
Ωστόσο, η έρευνα είναι αμφιλεγόμενη. Η Borjigin μετακομίζει σε πανεπιστήμιο της Κίνας επειδή στις ΗΠΑ υπάρχει αντίσταση στη χρηματοδότηση τέτοιων μελετών που αγγίζουν θρησκευτικές ευαισθησίες. Για τον Δρ van Lommel, οι εμπειρίες αυτές αποτελούν απόδειξη μεταθανάτιας ζωής: «Πιστεύω ότι η συνείδηση συνεχίζεται παρά τη μη λειτουργία του εγκεφάλου». Σημείωσε μάλιστα ότι το 70% των επιζώντων οδηγείται σε διαζύγιο μετά την εμπειρία, καθώς η βαθιά εσωτερική τους αλλαγή και η στροφή στην πνευματικότητα τους αποξενώνει από το περιβάλλον τους.
Το ερώτημα παραμένει: είναι οι εμπειρίες αυτές πραγματικές ή ψευδαισθήσεις; Η Charlotte Martial ξεκινά μια νέα μελέτη όπου θα συγκρίνει τις αναφορές ασθενών για το τι είδαν στο χειρουργείο κατά την «έξοδο από το σώμα» με πλάνα από κάμερες ασφαλείας. Αν οι ασθενείς περιγράψουν σωστά γεγονότα που φαίνονται μόνο από ψηλά, η επιστήμη ίσως αναγκαστεί να αναθεωρήσει τα πάντα για την ανθρώπινη ύπαρξη.
Η εμπειρία της Lorna Harris που μελέτησαν οι επιστήμονες
«Όλα σκοτείνιασαν. Ήταν ο πιο γαλήνιος ύπνος που είχα ποτέ. Ήξερα ότι ήμουν νεκρή. Κι όμως, παρά το γεγονός αυτό, δεν ένιωθα τίποτα άλλο παρά μόνο ειρήνη», περιγράφει η Lorna Harris.
Το συντριπτικό άλγος που με ξύπνησε τις πρώτες πρωινές ώρες του Ιουλίου του 2023 δεν έμοιαζε με τίποτα από όσα είχα ζήσει: μετά βίας μπορούσα να αναπνεύσω, πόσο μάλλον να σταθώ όρθια. Κατέρρευσα στην άκρη του κρεβατιού και άρπαξα το τηλέφωνό μου για να καλέσω τις πρώτες βοήθειες. Κατάφερα να συρθώ μέχρι την εξώπορτα για να αφήσω τους διασώστες να μπουν.
Μου έκαναν ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα και τότε τα πρόσωπά τους άλλαξαν. «Έχετε ένα καρδιακό επεισόδιο», είπε η Λόρνα Χάρις. Ήταν σοκαριστικό, καθώς δεν είχα ποτέ προβλήματα με την καρδιά μου και ο πόνος εντοπιζόταν χαμηλά στην κοιλιακή χώρα — οι καρδιακές προσβολές στις γυναίκες μπορεί μερικές φορές να παρουσιάζονται διαφορετικά. Τα χέρια και τα πόδια μου είχαν πλέον μουδιάσει και με μετέφεραν με το φορείο στο ασθενοφόρο. Το τελευταίο πράγμα που θυμάμαι είναι ο διασώστης να λέει στον οδηγό: «Απέχουμε ακόμα 17 λεπτά από το νοσοκομείο, πρέπει να φύγουμε».
Το επόμενο πράγμα που συνειδητοποίησα ήταν ότι περιβαλλόμουν από έναν τοίχο από πανέμορφες, αστραφτερές λευκές σπίθες, λουσμένη στο φως. Είδα τον εαυτό μου από ψηλά, σαν να ήμουν ένα drone που αιωρούνταν πάνω από τη δράση, καθώς με έβγαζαν βιαστικά από το ασθενοφόρο και με μετέφεραν γρήγορα σε έναν διάδρομο. Στη συνέχεια, είδα μια γυναίκα γιατρό με χειρουργική στολή πάνω μου να μου κάνει ΚΑΡΠΑ. Μετά μπήκε ένας χειρουργός. Φορούσε μια έντονα χρωματιστή, εντυπωσιακή μπαντάνα και παπούτσια Vans. Είδα τον εαυτό μου μισοντυμένο πάνω στο τραπέζι και ένιωσα αμήχανα.
Η Lorna Harris αναφέρει ότι περιβαλλόταν από έναν τοίχο από πανέμορφες, αστραφτερές λευκές σπίθες κατά τη διάρκεια της μεταθανάτιας εμπειρίας της. Είδε τον εαυτό της από ψηλά, τη στιγμή που την έβγαζαν βιαστικά από το ασθενοφόρο και τη μετέφεραν γρήγορα με το φορείο μέσα σε έναν διάδρομο, κατά τη διάρκεια του καρδιακού επεισοδίου που υπέστη.
Ο χειρουργός ανέφερε το έντονο ροζ παντελόνι της πυτζάμας μου, το οποίο είχαν αφαιρέσει από το σώμα μου, και είπε στη νοσοκόμα να το βάλει σε μια τσάντα για μένα. Μπορώ ακόμα να δω κάθε εκατοστό του δωματίου, το χρώμα των τοίχων, πώς έμοιαζαν οι γιατροί. Μετά τα πάντα έγιναν σκοτεινά. Ήταν ο πιο γαλήνιος ύπνος που είχα ποτέ. Ήξερα ότι ήμουν νεκρή. Κι όμως, παρά το γεγονός αυτό, δεν ένιωθα τίποτα άλλο παρά μόνο ειρήνη.
Συνήλθα στην καρδιολογική μονάδα. Ήμουν αναίσθητη για δύο ώρες, οι οποίες μου φάνηκαν σαν λεπτά. Μια νοσοκόμα μου είπε ότι μου αφαίρεσαν έναν θρόμβο από την καρδιά που είχε προκαλέσει μια μαζική καρδιακή προσβολή και δύο καρδιακές ανακοπές, κατά τη διάρκεια των οποίων είχα «πεθάνει» για αρκετά λεπτά.Κατά τη διάρκεια των τριών εβδομάδων που πέρασα στην καρδιολογική πτέρυγα, εξήγησα σε έναν άλλον καρδιολόγο —όχι στον χειρουργό μου— τι είχα δει. «Είναι ένα από τα τελευταία μυστήρια», μου είπε. «Ακούμε συχνά ανθρώπους να λένε ότι έχουν δει πράγματα —ακόμα και στα πιο ψηλά ράφια του δωματίου μας— που δεν θα μπορούσαν σε καμία περίπτωση να έχουν δει οι ίδιοι».
Διαβάστε επίσης
Μήνες αργότερα, ένας φίλος χρειάστηκε να επισκεφθεί τον ίδιο χειρουργό που με είχε χειρουργήσει. Του είπα ότι ήταν ο άνθρωπος που μου έσωσε τη ζωή και του ζήτησα να τον ρωτήσει αν φορούσε μια εντυπωσιακή μπαντάνα. Με κάλεσε μετά το ραντεβού του. «Λόρνα, όντως φοράει πολύχρωμες μπαντάνες και έχει διαφορετικό χρώμα και σχέδιο για κάθε νοσοκομείο στο οποίο εργάζεται», μου είπε. «Και όντως φοράει εκείνα τα παπούτσια!».
Η ανάρρωση δεν ήταν εύκολη στην αρχή. Υπέφερα ψυχικά από μια αίσθηση αποπροσωποποίησης — ένιωθα σαν να μην ήμουν αληθινή και οι άνθρωποι γύρω μου να μην ήταν πραγματικοί. Επισκέφτηκα έναν σύμβουλο που είπε ότι είχα μετατραυματικό στρες και ότι ήταν ο τρόπος του εγκεφάλου να προστατεύεται.
Όμως τώρα είμαι καλά. Ξέρω ότι κάποιοι μπορεί να πιστεύουν ότι απλώς είδα τα πράγματα που μπορώ να θυμηθώ, αλλά η τελευταία αληθινή μου ανάμνηση είναι μέσα στο ασθενοφόρο. Πέθανα δύο φορές και το εκπληκτικό είναι ότι δεν ένιωσα ποτέ φόβο. Ένιωθα γαλήνη, σαν να παρακολουθούσα κάποιον άλλον. Μου δίνει ελπίδα για τη μεταθανάτια ζωή — και το μόνο καλό που βγήκε από όλο αυτό είναι το εξής: Δεν φοβάμαι πια να πεθάνω.
Δείτε και αυτά