Η είδηση έσκασε σαν «βόμβα» στον χώρο της μαιευτικής και των γυναικείων δικαιωμάτων στην Ελλάδα. Το The Birth Center, το όραμα ζωής της Εριέττας Κούρκουλου-Λάτση για έναν διαφορετικό, πιο ανθρώπινο τοκετό, σταμάτησε οριστικά τη λειτουργία του ως κλινικό κέντρο. Η ίδια η ιδρύτρια, σε μια σπάνια επίδειξη αυτογνωσίας και θάρρους, δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει μια λέξη που σπάνια ακούγεται από ανθρώπο…
Η είδηση έσκασε σαν «βόμβα» στον χώρο της μαιευτικής και των γυναικείων δικαιωμάτων στην Ελλάδα. Το The Birth Center, το όραμα ζωής της Εριέττας Κούρκουλου-Λάτση για έναν διαφορετικό, πιο ανθρώπινο τοκετό, σταμάτησε οριστικά τη λειτουργία του ως κλινικό κέντρο. Η ίδια η ιδρύτρια, σε μια σπάνια επίδειξη αυτογνωσίας και θάρρους, δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει μια λέξη που σπάνια ακούγεται από ανθρώπους της δικής της επιφάνειας: «Αποτυχία».
Όμως, ήταν πράγματι μια προσωπική αποτυχία ή το «χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου» μέσα σε ένα σύστημα που αρνείται πεισματικά να αλλάξει;
Το The Birth Center γεννήθηκε από την προσωπική ανάγκη της Εριέττας Κούρκουλου να προσφέρει στις Ελληνίδες αυτό που σε πολλές χώρες της Ευρώπης είναι αυτονόητο: το δικαίωμα στην επιλογή. Η φιλοσοφία του βασιζόταν στο μαιευτικό μοντέλο φροντίδας, όπου ο τοκετός αντιμετωπίζεται ως μια φυσιολογική, βιολογική διαδικασία και όχι ως μια ιατρική πάθηση που απαιτεί χειρουργείο.
Στο κέντρο που λειτούργησε στο Χαλάνδρι, οι γυναίκες με κυήσεις χαμηλού κινδύνου μπορούσαν να γεννήσουν σε ένα περιβάλλον που θύμιζε ζεστό σπίτι. Χωρίς το άγχος του λευκού τοίχου, χωρίς την πίεση του χρόνου και, κυρίως, χωρίς τις άσκοπες ιατρικές παρεμβάσεις (όπως η τεχνητή πρόκληση πόνων ή η περιτομή) που στην Ελλάδα αποτελούν συχνά τον κανόνα και όχι την εξαίρεση.
VIRAL
Γιατί όμως ένα τέτοιο εγχείρημα, με την οικονομική στήριξη μιας από τις ισχυρότερες οικογένειες της χώρας, οδηγήθηκε στο λουκέτο; Η απάντηση κρύβεται στις δαιδαλώδεις διαδρομές της ελληνικής νομοθεσίας.
Στην Ελλάδα, ο νόμος δεν προβλέπει την ύπαρξη ανεξάρτητων κέντρων τοκετού που διοικούνται από μαίες. Οι προϋποθέσεις που έθετε το Υπουργείο Υγείας για την αδειοδότηση απαιτούσαν το κέντρο να λειτουργεί ουσιαστικά ως μικρογραφία νοσοκομείου, με πλήρη χειρουργική υποδομή και συγκεκριμένες ειδικότητες γιατρών παρούσες επί 24ώρου βάσεως.
Αυτή η απαίτηση ακύρωνε την ίδια τη φύση του Birth Center. Αν έπρεπε να είναι νοσοκομείο, τότε δεν ήταν Birth Center. Η Εριέττα Κούρκουλου και η ομάδα της πάλεψαν χρόνια για να αλλάξει το πλαίσιο, να εναρμονιστεί η Ελλάδα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα (όπως αυτά της Μεγάλης Βρετανίας ή της Ολλανδίας), αλλά βρήκαν τις πόρτες ερμητικά κλειστές.
Birth Center
Σε πρόσφατες τοποθετήσεις της, η Εριέττα Κούρκουλου παραδέχθηκε ότι το κλείσιμο του κέντρου το βιώνει ως την «πρώτη μεγάλη της αποτυχία». Η λέξη αυτή, αν και βαριά, κρύβει πίσω της το βάρος της ευθύνης που ένιωσε απέναντι στις γυναίκες που πίστεψαν στο όραμά της.
«Απέτυχα γιατί δεν κατάφερα να αλλάξω το σύστημα. Απέτυχα γιατί δεν μπόρεσα να πείσω τους αρμόδιους ότι η γυναίκα έχει δικαίωμα να γεννά όπως θέλει», φαίνεται να είναι το πνεύμα των λεγομένων της.
Εριέττα Κούρκουλου
Ωστόσο, οι αναλυτές του χώρου της υγείας επισημαίνουν ότι η «αποτυχία» δεν ανήκει στην ίδια, αλλά στο ελληνικό κράτος. Η Ελλάδα κατέχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά καισαρικών τομών στον κόσμο (ξεπερνώντας το 60% σε πολλές ιδιωτικές κλινικές, όταν ο ΠΟΥ προτείνει το 15%). Το Birth Center ήταν μια απειλή για το κατεστημένο, μια εναλλακτική που θα αποδείκνυε ότι οι γυναίκες μπορούν και ξέρουν να γεννούν χωρίς περιττά χειρουργεία.
Δεν ήταν όμως μόνο η γραφειοκρατία. Το Birth Center πολεμήθηκε έντονα και από μέρος της ιατρικής κοινότητας. Πολλοί γυναικολόγοι εξέφρασαν ανησυχίες για την ασφάλεια του τοκετού εκτός νοσοκομείου, παρά το γεγονός ότι διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι για κυήσεις χαμηλού κινδύνου, τα κέντρα αυτά είναι εξίσου ασφαλή –αν όχι ασφαλέστερα– λόγω των λιγότερων λοιμώξεων και παρεμβάσεων.
Διαβάστε επίσης
Η αντιπαράθεση αυτή πήρε συχνά προσωπικές διαστάσεις, με την Εριέττα Κούρκουλου να δέχεται κριτική ότι προσπαθεί να επιβάλει «ξενόφερτα μοντέλα» που δεν ταιριάζουν στην ελληνική πραγματικότητα.
Birth Center
Παρά το κλείσιμο του κλινικού μέρους, το The Birth Center συνεχίζει να υφίσταται ως ένας οργανισμός εκπαίδευσης και υποστήριξης. Η Εριέττα Κούρκουλου φαίνεται πως δεν εγκαταλείπει τη μάχη, αλλά την αλλάζει μορφή.
- Τα σεμινάρια προετοιμασίας γονέων συνεχίζονται.
- Η υποστήριξη για τον θηλασμό και τη λοχεία παραμένει ενεργή.
- Το κέντρο λειτουργεί πλέον ως «δεξαμενή σκέψης» και πίεσης για την αλλαγή της νομοθεσίας.
Το «λουκέτο» στο Χαλάνδρι δεν ήταν το τέλος της ιδέας, αλλά ίσως η αρχή μιας πιο ώριμης διεκδίκησης. Η Εριέττα Κούρκουλου μπορεί να χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ως αποτυχία, αλλά η συζήτηση που άνοιξε για την μαιευτική βία και το δικαίωμα στον φυσικό τοκετό στην Ελλάδα είναι μια νίκη που κανένα λουκέτο δεν μπορεί να ακυρώσει.
Η ιστορία του Birth Center είναι η ιστορία της Ελλάδας που προσπαθεί να εκσυγχρονιστεί και σκοντάφτει στις αγκυλώσεις του παρελθόντος. Είναι το μάθημα ότι ακόμα και με τα καλύτερα μέσα και τις πιο αγνές προθέσεις, αν το θεσμικό πλαίσιο παραμένει εχθρικό, η πρόοδος θα καθυστερεί.
Για τις χιλιάδες γυναίκες που ονειρεύτηκαν να γεννήσουν εκεί, η «αποτυχία» της Εριέττας είναι μια συλλογική απώλεια. Όμως, όπως κάθε μεγάλη προσπάθεια, έτσι κι αυτή άφησε έναν σπόρο που αργά ή γρήγορα θα ανθίσει, όταν η πολιτεία αντιληφθεί ότι η γέννηση δεν είναι μια ιατρική πράξη, αλλά η πιο ιερή στιγμή της ανθρώπινης ύπαρξης.
Δείτε και αυτά